Zapytanie w urzędzie o nieruchomości dłużnika.

Często okazuje się, że nawet posiadanie przez wierzyciela sądowego tytułu wykonawczego (nakazu, wyroku,...) przeciwko dłużnikowi nie jest według urzędów wystarczającym argumentem do ujawnienia mu informacji np. o nieruchomościach dłużnika, tj. czy ewentualnie i gdzie je posiada oraz czy nie są obciążone hipotekami na rzecz np. banku z tytułu kredytu. Wierzyciel odsyłany jest na drogę postępowania egzekucyjnego, czyli komornik wskazywany jest jako ten, który taką wiedzę może urzędowo pozyskać. Zapomina się o tym, że komornik działa tylko w granicach wniosku wierzyciela. Choć praktycznie udaje się czasem zobligować komornika do wysłania stosownych zapytań o nieruchomości dłużnika, to jednak z ograniczeniem tylko do rejonu (miejscowości, czasem powiatu), w którym dłużnik zamieszkuje. Wierzyciel który ma podstawy przypuszczać, ze dłużnik może być właścicielem nieruchomości w innych, bardziej odległych regionach i chciałby to sprawdzić we własnym zakresie, aby ewentualnie tam skierować postępowanie egzekucyjne, może nie mieć takiej możliwości gdyż urzędy stwierdzają w odmownych odpowiedziach, że rzekomo "nie wykazał uzasadnionego interesu prawnego". Tymczasem zaprawdę trudno wyobrazić sobie bardziej uzasadniony interes, niż właśnie prawo do należnych pieniędzy, potwierdzone sądownie i w sytuacji. Żałosne są też uzasadnienia odmowy, odsyłające do wezwania dłużnika do wyjawienia majątku. Wiadomo, że dłużnicy niezbyt chętnie stawiają się w sądzie a z prawdomównością bywa różnie. I to pomimo rygoru ukarania grzywną oraz przymusowym doprowadzeniem w razie niestawiennictwa oraz kary pozbawienia wolności za złożenie kłamliwego oświadczenia. Ryzyko wpadki jest wszak niewielkie, bo jak się wierzyciel dowie o tej daczy w górach? Przecież nie ma szans...

Oto wyrok NSA z uzasadnieniem, z którym nie możemy się zgodzić:

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, Sygn. akt I OSK 560/06 z Dnia 22 lutego 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. D. T. Polska Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 stycznia 2006 r. sygn. akt II SA/Sz 543/05 w sprawie ze skargi G. D.p T. Polska Sp. z o.o. w W. na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Sz. z dnia 11 marca 2005 r. Nr XXXX w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia - wypisu z ewidencji gruntów oddala skargę kasacyjną.
UZASADNIENIE. Spółka z o.o. "G. D. T." w W. wystąpiła do Urzędu Miasta w Sz. o wydanie zaświadczenia - wypisu z ewidencji gruntów i budynków dla nieruchomości położonych na terenie miasta Sz., należących do Roberta P. i Wioktty P. Wniosek ten został uzasadniony faktem prowadzenia przez wnioskującą Spółkę postępowania egzekucyjnego o zasądzoną nakazem zapłaty wydanym przez Sąd Okręgowy w Warszawie od Roberta i Wioletty P. kwotę ponad XXX zł koniecznością ustalenia majątku dłużników. Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2004 r. wydanym z upoważnienia Prezydenta Miasta Sz. przez Geodetę Miejskiego W 5 odmówiono wydania żądanego wypisu z ewidencji gruntów i budynków nieruchomości położonych na terenie miasta Sz., informując jednocześnie wnioskodawcę, że w sprawie ustalenia majątku dlużnika wlaściwym organem jest sąd powszechny. W uzasadnieniu tego postanowienia organ stwierdził, iż przedmiotem żądania wniosku nie jest potwierdzenie informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, lecz ustalenie majątku dłużników. Jest to jednak czynność z zakresu prawa cywilnego, której nie można dochodzić w postępowaniu administracyjnym, ani w oparciu O ustawę Prawo geodezyjne i Kartograficzne. Do wyjawienia majątku dłużnika jest właściwy Sąd powszechny, a postępowanie prowadzonejest w trybie art. 913-920 k.p.c. Ponadto organ zwrócił uwagę na brak należytego umocowania pełnomocnika wnioskującej Spółki do działania wjej imieniu. Wymienione postanowienie Spółka "G. D. T." zaskarżyła zażaleniem. Po rozpoznaniu tego środka odwoławczego, Z. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, postanowieniem z dnia 11 marca 2005 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy wskazał, że zarówno z przepisów art. 217 i 218 kpa jak i z art. 24 par. 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego wynika, iż osoba fizyczna niebędąca właścicielem nieruchomości wpisanej do ewidencji gruntów, może uzyskać wypis z tej ewidencji wówczas, gdy wykaże istnienie interesu prawnego w uzyskaniu takiego dokumentu. Skarżący takiego interesu prawnego nie wykazał i nie wskazał przepisu prawa materialnego, z którego wynika jego prawo do uzyskania żądanego wypisu z ewidencji gruntów i budynków. Fakt prowadzenia egzekucji świadczy o istnieniu interesu faktycznego, a prawnego po stronie wierzyciela. Ujawnieniu majątku dłużnika może służyć postępowanie przed sądem powszechnym prowadzonym w trybie przepisów art. 913-920 (1) kpc. Organ odwoławczy stwierdził nadto, że zasada ogólnodostępności informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczy jedynie informacji o nieruchomościach, anie o ich właścicielach i ich miejscach zamieszkania. Przemawia to za zgodnością z prawem zaskarżonego postanowłenia. W skardze wniesionej przez G. D. T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, skarżąca spółka stwierdziła, że opiera swój interes prawny w sprawie na przepisie art. 797 kpc. Skarżąca ma prawny interes w ujawnieniu majątku dłużników, a sądowe postępowanie o wyjawienie t majątku nie jest ani obligatoryjne ani nie stanowi wyłącznego sposobu poszukiwania majątku dłużnika, a nadto nie ma wpływu na niniejsze postępowanie administracyjne. Wobec tego skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, wyrokiem z dnia 25 stycznia 2006 r. skargę oddalił. Sąd podzielił stanowisko zajęte w motywach zaskarżonych postanowień, iż skarżąca Spółka nie wykazała swego interesu prawnego w uzyskaniu żądanego zaświadczenia, co - zgodnie z art. 24 ust. 3 w zw. z art. 20 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne - jest warunkiem koniecinym otrzymania takiego dokumentu. Interes taki nie wynika z przepisu art. 797 kpc, który to przepis nie naklada na wierzyciela obowiązku przedłożenia dowodów stwierdzających stan majątkowy dłużnika. Uzyskanie informacji o majątku dłużnika może natomiast nastąpić w trybie art. 760-762 kpt. art.797 (1) kpc i art. 913 - 920 kpc. Kierując się tymi motywami WSA uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, co skutkowało oddaleniem skargi. Od wymienionego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, Spółka "G. D. T" wniosła skargę kasacyjną zarzucając naruszenie przepisów art. 24 ust. 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. i art. 217 kpa przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, będąc skutkiem przyjęcia, że strona skarżąca nie ma interesu prawnego w uzyskaniu żądanego wypisu z ewidencji gruntów. Uzasadniając tę skargę skarżąca podała, iż uzyskując w drodze procesu tytuł wykonawczy przeciwko dłużnikom wierzyciel ma prawny interes w zaspokojeniu wierzytelności objętej tym tutłem. Nadto z przepisów wynika, że interes prawny uzasadniający wydanie zaświadczenia winien być tylko uprawdopodobniony, a nie udowodniony. Strona występujśca o wydanie wypisu z ewidencji gruntów, nie ma - zdaniem skarżącej - obowiązku podawania organowi administracyjnemu konkretnego przepisu jako podstawy swego żądania, bowiem wystarczy, że same podane przez nią okoliczności wskazują na posiadanie interesu w uzyskaniu żądanego dokumentu. W postępowaniu egzekucyjnym wierzyciel winien wskazać majątek dhiżnika, do którego ma być prowadzona egzekucja i dlatego również z art. 797, 803 i 943 par. 1 pkt 1 kpc wynika interes prawny w uzyskaniu informacji o jego majątku. Z tego względu skarżąca Spółka wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku, przekazanie sprawy do ponownego rozpomania i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie przedstawiła uzasadnionych zarzutów. Zgodnie z przepisem art. 217 par. 2 kpa zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1. urzędowego poświadczenia określonych faktów lub stanu prawnego ma prawo; 2. osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Natomiast zgodnie z art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r, Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zm.) wyrysy i wypisy z operatu ewidencyjnego są wydawane przez organy prowadzące ewidencję gruntów i budynków odpłatnie na żądanie - między innymi - właścicieli lub osób fizycznych i prawnych, w których władaniu znajduje się grunt, budynek lub lokal i osób fizycznych oraz prawnych, które mają interes prawny w tym zakresie. Uzyskanie tych dokumentów jest więc uzależnione od wykazania własnego, indywidualnego interesu prawnego uzasadniającego ich wydanie. Kategoria interesu prawnego jest kategorią materialnoprawną i dlatego dla wykazania takiego interesu należy wskazać przepis prawa materiainego zobowiązujący organ do wydania dokumentu lub uprawniający wnioskującego do jego otrzymania. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie zauważył, iż skarżący przepisu takiego nie wskazał. Nie można bowiem uznać za przepisy uzasadniające interes prawny strony powołanych przez skarżącego przepisów proceduralnych z kodeksu postępowania cywilnego dotyczącego postępowania egzekucyjnego. Należy przy tym zauważyć iż przedmiotem żądania skarżącej Spółki nie jest uzyskanie zaświadczenia konkretnej, określonej treści, lecz poszukiwanie majśtku nieruchomego dłużników. Do tego zaś - jak słusznie uznały organy - nie są one właściwe lecz komornik i - w pewnych sytuacjach - Sąd powszechny jako organy egzekucyjne. W szczególności służy temu postępowanie o wyjawienie majątku dłużnika regulowane przepisami art. 9l3 - 920 (1) kpc, a także inne przepisy egzekucyjne wskazane przez Sąd I instancji. Trafne jest więc stwierdzenie z zaskarżonego nroku, iż skarżąca Spółka nie wskazała swego interesu prawnego uzasadniającego uzyskanie przedmiotowego zaświadczenia. Na brak tego interesu wskazuje bowiem też fakt, iż może ona realizować swoje prawa - jako wierzyciel Wioletty i Roberta P. - w innym, przewidzianym przez prawo cywilne w szczególnym trybie. Z tych względów na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U-Nr 153 poz 1270 ze zm) orzeczono jak w sentencji.