Uznanie zobowiazania a przedawnienie roszczenia.

Uznanie dlugu moze nastapic na trzy sposoby: albo poprzez uznanie wlasciwe (umowa stwierdzajaca istnienie roszczenia co do zasady), ugode (w ktorej strony czynia sobie wzajemne ustepstwa) oraz uznanie niewlasciwe (oswiadczenie czy tez umowa dotyczaca nie tyle zasadnosci roszczenia, ale, przykladowo, sposobu czy tez zakresu jego realizacji). Oswiadczenie dluznika, bez wzgledu na to czy zostalo zaakceptowane przez druga strone, mozna wiec uznac za uznanie niewlasciwe, przerywajace bieg przedawnienia roszczenia. W kwestii tej wypowiadal sie takze Sad Najwyzszy. Zgodnie z orzeczeniem z dnia 19 wrzesnia 2000 roku, uznanie moze nastapic takze w sposob dorozumiany, na przyklad przez zlozenie przez dluznika propozycji rozlozenia naleznosci na raty i zwolnienia z obowiazku zaplaty odsetek za opoznienie, chociazby proponowane porozumienie nie doszlo miedzy stronami do skutku (II CKN 1312/2000). Potwierdzenie salda uznaje sie w praktyce Sadu Najwyzszego za niewlasciwe uznanie dlugu, powodujace przerwanie terminu przedawnienia. Zgodnie z wyrokiem Sadu Najwyzszego z dnia 23.08.2001 r. (II CKN 103/99, LEX nr 52371), potwierdzenie salda przez dluznika dokonane w trybie § 21 rozporzadzenia Ministra Finansow z dnia 15 stycznia 1991 r. w sprawie zasad prowadzenia rachunkowosci (Dz. U. z 1991 r. Nr 10, poz. 35, ze zm.), niepodpisane przez osoby upowaznione do reprezentowania dluznika, nie stanowi uznania roszczenia przerywajacego bieg przedawnienia. Teze te wyraza rowniez wczesniejsza uchwala z dnia 26.04.1995 r. (III CZP 39/95, OSNC 1995/9/120). Z tez tych wynika jednak tylko tyle, ze podpisanie salda przez osobe nieuprawniona nie oznacza uznania dlugu. Watpliwosci rozwiewa jednak uzasadnienie ww. uchwaly. Czytamy w nim, ze "(...) stwierdzic trzeba, ze wspomniane wezwanie do potwierdzenia salda spelnia warunki uznania niewlasciwego. Jest ono nie tylko oswiadczeniem wiedzy, ale tez woli. W konsekwencji przytoczonych rozwazan trzeba przyjac, ze w rozumieniu art. 123 § 1 pkt 2 k.c. uznaniem, ktore powoduje przerwe biegu przedawnienia jest kazde stwierdzenie istnienia dlugu, skierowane do wierzyciela, niezaleznie od tego, jaki charakter prawny mu nadac: czy uznania wlasciwego, czy niewlasciwego". Zdaniem Sadu Najwyzszego nie ma znaczenia, czy dluznik zdaje sobie sprawe ze skutkow potwierdzenia salda. Jest jednak wazne, aby potwierdzenie salda dokonane bylo przez osobe uprawniona do reprezentowania podmiotu. Na marginesie nalezy zaznaczyc, ze zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy o rachunkowosci, jednostki przeprowadzaja na ostatni dzien kazdego roku obrotowego inwentaryzacje min. naleznosci, w tym udzielonych pozyczek i kredytow, z zastrzezeniem pkt 3, oraz powierzonych kontrahentom wlasnych skladnikow aktywow - droga otrzymania od bankow i uzyskania od kontrahentow potwierdzen prawidlowosci wykazanego w ksiegach rachunkowych jednostki stanu tych aktywow oraz wyjasnienia i rozliczenia ewentualnych roznic. Ustawa o rachunkowosci statuuje zatem nie tyle obowiazek potwierdzenia salda, co obowiazek uzyskania potwierdzenia salda. Oczywiscie, jesli dluznik salda nie potwierdzi, wierzyciel nie ma mozliwosci wymuszenia takiego potwierdzenia. Nie moze tego rowniez uczynic na drodze powodztwa o ustalenie, ze zadana kwota sie nalezy, jesli mozna dochodzic jej zaplaty (moze zas rzecz jasna wystapic z powodztwem o zaplate). W przypadku bowiem naleznosci spornych i watpliwych, naleznosci i zobowiazan wobec osob nieprowadzacych ksiag rachunkowych, a takze aktywow i pasywow wymienionych w pkt 2 art. 26 ust. 1 ustawy o rachunkowosci, jezeli uzgodnienie z przyczyn uzasadnionych nie bylo mozliwe (a wiec rowniez, gdy dluznik milczy na wezwanie do potwierdzeni salda) - inwentaryzacje przeprowadza sie droga porownania danych ksiag rachunkowych z odpowiednimi dokumentami i weryfikacji realnej wartosci tych skladnikow.